Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi resmen başlıyor... Sanayiye karbon maliyeti geliyor

Türkiye'nin karbon piyasasının temel kurallarını belirleyen Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, Resmî Gazete'de yayımlandı. Düzenlemeyle yüksek emisyonlu tesislere izin ve raporlama zorunluluğu getirilirken, şirketler emisyonları karşılığında tahsisat almak ve yükümlülüklerini yerine getirmek zorunda olacak.

ANKARA (İGFA) - Türkiye'nin iklim politikalarında yeni dönem başladı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR ETS) Yönetmeliği, Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

7552 sayılı İklim Kanunu'na dayanan yönetmelikle sera gazı emisyonlarının izlenmesi, raporlanması ve doğrulanmasından Emisyon Ticaret Sistemi'nin işleyişine, ücretsiz tahsisatlardan karbon piyasasına ve uygulanacak idari yaptırımlara kadar kapsamlı bir çerçeve oluşturuldu.

YÜKSEK EMİSYONLU TESİSLER SİSTEME DAHİL OLACAK

Yönetmeliğe göre ETS, belirlenen faaliyetleri yürüten Kategori B ve Kategori C tesisleri kapsayacak. Yıllık emisyonu 50 bin ton CO₂ eşdeğerine kadar olan Kategori A tesisler ise ETS kapsamında yer almayacak.

Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayisine ait tesisler gerçekleştirdikleri faaliyetlerle sınırlı olmak üzere ETS dışında tutulacak. Bununla birlikte bu tesislerin sera gazı emisyonlarını izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam edecek. Doğalgaz ve ham petrolün iletimi ve depolanması faaliyetleri de ilk uygulama dönemi sonuna kadar ETS kapsamı dışında tutulacak.

İŞLETMELERE SERA GAZI EMİSYON İZNİ ŞARTI

ETS kapsamındaki işletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmesi için sera gazı emisyon izni alması zorunlu olacak. İzinler beş yıl geçerli olacak ve işletmelerin sürenin dolmasından en az 6 ay önce yenileme başvurusu yapması gerekecek.

Yönetmelikle, ETS kapsamındaki işletmeler için emisyonların yıllık olarak izlenmesi ve raporlanması da zorunlu hale getirildi. İşletmeler, bir önceki yıla ait sera gazı emisyonlarını her yıl 30 Nisan'a kadar Başkanlığa bildirecek.

Emisyon raporları ise Başkanlığa sunulmadan önce akredite doğrulayıcı kuruluşlar tarafından doğrulanacak.

HER TON EMİSYON İÇİN TAHSİSAT SİSTEMİ

Sistemin temelini, bir ton karbondioksit eşdeğerinde sera gazı emisyon hakkını temsil eden tahsisatlar oluşturacak. ETS kapsamında işletmelere ücretsiz tahsisat verilebilecek. Ücretsiz tahsisatların miktarı; tesislerin üretim faaliyetleri, emisyon yoğunlukları, belirlenen kıyas değerleri ve sektörel katsayılar dikkate alınarak hesaplanacak.

Bunun yanında tahsisatların birincil piyasada ihale yoluyla satılması ve ikincil piyasalarda alınıp satılması mümkün olacak.

İşletmeler, doğrulanmış emisyonlarına karşılık gelen tahsisatları yükümlülük yılının kasım ayının son iş gününe kadar teslim etmek zorunda olacak.

TAHSİSATI YETMEYEN İŞLETMEYE EK REZERV İMKANI

Yükümlülüğünü karşılayacak kadar tahsisatı bulunmayan belirli işletmeler için ek rezerv mekanizması oluşturulacak.

Ek rezerv kapsamında kullanılabilecek tahsisat miktarı, Ulusal Tahsisat Planı'nda belirlenen ETS üst sınırının yüzde 10'unu aşamayacak. Mekanizmadan yararlanan işletmelerin yükümlülüklerini aralık ayının son iş gününe kadar tamamlaması gerekecek.

Yönetmelik ayrıca tahsisatların sonraki yıllarda kullanılmasına imkan veren bankalama ve gelecek yılların tahsisatlarının öne çekilerek kullanılmasını sağlayan ödünç alma gibi esneklik mekanizmalarını da düzenliyor.

KARBON KREDİLERİ DE KULLANILABİLECEK

Türkiye sınırları içinde gerçekleştirilen projelerden elde edilen karbon kredileri, ETS kapsamındaki işletmelerin tahsisat teslim yükümlülüklerinin belirli bir bölümünün karşılanmasında kullanılabilecek.

Bu kullanımın oranı ve uygulanmasına ilişkin esaslar Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenecek. Yönetmelikle Karbon Piyasası Kurulu ve Danışma Kurulu'nun görevleri de netleştirildi.

Karbon Piyasası Kurulu; Ulusal Tahsisat Planı'nın onaylanması, ücretsiz tahsisatların dağıtımı, birincil piyasada satışa sunulacak tahsisat miktarı ve denkleştirme oranları gibi kritik konularda karar verecek.

Tahsisatların işlem göreceği piyasanın işletmeciliğini ise Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) üstlenecek. Tahsisatların ihracı, transferi, teslimi ve iptali işlemleri elektronik İşlem Kayıt Sistemi üzerinden yürütülecek.

Yönetmelik, yükümlülüklerini yerine getirmeyen işletmeler için yüksek tutarlı idari para cezaları da öngörüyor.

Sera gazı emisyon raporunu zamanında sunmayan tesisler için ceza tutarı tesisin emisyon kategorisine göre 627 bin 450 liradan 6 milyon 274 bin 500 liraya kadar çıkıyor. ETS kapsamındaki işletmelere ise bu cezalar iki kat uygulanacak. Sera gazı emisyon izni olmadan faaliyet gösteren yüksek emisyonlu tesisler için uygulanacak cezalar ise kategoriye göre 1 milyon 254 bin 900 liradan 12 milyon 549 bin liraya kadar ulaşabilecek.
Pilot dönemle başlayacak

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi, yönetmelik kapsamında pilot uygulama dönemiyle başlayacak. Pilot dönemin kapsamı, süresi ve uygulama esasları Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenecek.

İşletmelerin ilk İzleme Metodolojisi Planlarını ise yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde elektronik ortamda Başkanlığa sunması gerekiyor. Başkanlık gerekli görürse bu süreyi 6 aya kadar uzatabilecek.

Söz konusu yönetmeliğin detaylarına ulaşmak için tıklayabilirsiniz